شقايق هاي كوير

عکس از :حسن کوچی بامداد 97/1/29

کُجه اینجَه تَغار وَا دی میایَه 
دو تا زیلگِ انار وَا دی میایه 
کموکِه پَشمَشویِه ، هم زَه برقی 
از اِی کف کَی بخار وَا دی میایه ؟
.
ابراهیم اشراقی. .

• بلده ی تهران 
  زیلگ zilg : ترکه های نازک و صاف درخت انار یا گز ...
  پَشمَشویَه : ( یا بیخ ، به گویش خراسان جنوبی ) .ریشه گیاه خود روی اِشنان . نوعی چوبَک

   

  

•  

  شَو چلّه که شوُ ؛ انار باید بِخورَی
  هِندونه و کف * ، خیار* باید بخورَی
  از بَابتِ او که اِی کفو شیری شُو
  یَه بوسِ هم از نگار باید ! بخورَی
  
  ابراهیم اشراقی. .
  
  کف : نوعی خوراکی زمستانی در شب نشینی های ( آتشونی ) خراسان جنوبی ؛ شبیه ( کرم کارامل )
  . * خیار = خربزه ؛ در گویش بیرجندی

ناحیه بیرجند به عنوان بخشی از قهستان در مسیر اعرابی بوده است كه شبه جزیه عربستان را به قصد نواحی مختلف خراسان بزرگ و ماوراء النهر پشت سر گذاشته‌اند. انتخاب این مسیر به وسیله اعراب توسط محققان مختلف مورد تأیید قرار گرفته و در حال حاضر هم وجود روستاهای عرب نشین و حتی دهستانی به نام عربخانه در جنوب بیرجند مؤید این مطلب است. «علت این انتخاب برای اعراب صدر اسلام كه از جنوب غرب...

ی ایران و از خوزستان وارد می‌شدند اقلیم گرم و خشك صفحات جنوبی ایران و بیابانهای آن بوده كه این نوع اقلیم بیشتر با خلق و خو و عادات و امكانات آنها منطبق بوده است یاقوت حموی در كتاب خود طبسان را دروازه ورود اعراب خراسان می‌نامد.» (جغرافیایی شهرستان بیرجند، محمدعلی، احمدیان، ص 68).
آقای آیتی در كتاب بهارستان خود در مورد طبسان نقل می‌كنند كه «طبسین موضعی است در نزدیكی نه و بندان و از قصبات قدیمه است و از منازل عرب بوده و در آنگاه كه به خراسان می‌آمده‌اند چون ایشان را گذشتن از كوهستان و بلاد سردسیر صعب می‌نموده لهذا از بصره به اهواز و خوزستان وارد شده و از آنجا از بیابان و بریه كرمان به طبسین آمده داخل خراسان می‌شده‌اند. عرب، طبسین را بام خراسان نامند چون عرب آنگاه كه قصد خراسان كردند در ایام خلافت عثمان اول فتوح ایشان طبسین بود.
اعراب بیرجند در ناحیه‌ای به نام عربخانه زندگی می‌كنند. عربهای خزائی كه اغلب در بیرجند و قائنات اقامت دارند و عربهای زنگوئی را كه طایفه‌ای از عربهای شیبانی بوده، مدتی هم در تون (فردوس) و طبس حكومت داشته‌اند از بازماندگان سپاهیان حازم بن خزیمه می‌دانند كه در سال 150 هجری به دستور منصور خلیفه عباسی به سركوبی قیام استاد سپس مبادرت ورزید مرحوم آیتی در كتاب بهارستان خود بیان می‌‌دارد كه «از حوادث قهستان در سنه یكصد و پنجاه هجری آن بود كه در ایام خلافت منصور خلیفه عباسی در حدود هرات و خراسان و قهستان مردی از مردم ایران كه او را استاد سیس می‌گفتند و معاون او حریش سیستانی بر عرب خروج كردند و رأیات عرب را شكسته و خراسان را بگرفتند چون این خبر به منصور رسید حازم بن خزیمه را كه از امرای رشید عرب بود به جنگ آنان فرستاد و حازم به جنگ و گریز و حیله و تدبیر بعد از یك سال سپاه آنان را شكست داد و خراسان را به تصرف درآورد.استادسیس اهل سيستان بود، در سیستان شوريد و بر خراسان بزرگ دست يافت. اما به دست مهدی عباسی و خازم بن خزیمه در نیشابور سرکوب شد (150 ه.ق.). با يعقوب ارتباطي نداشت و میان آنان دو سده فاصله ی زمانی ست. احتمال اين که از يک قبيله باشند هم وجود ندارد. استادسیس زرتشتی بود و یعقوب مسلمان سني متمايل به خوارج. اما احتمال دارد که با منطقه ی جنوب خراسان هم در ارتباط بوده اما در منابع او را اهل سیستان دانشته اند و نه قهستان.

برخی دیگراز محققین بیرجندی نیز بر این باورند که اعراب ناحیه عربخانه در زمان نادر شاه افشار از خوزستان به این منطقه کوچ داده شده اند .

عرب های خزیمه که بعدها خاندان علم از میان آنان برخاستند، تا دوره ی صفویه ساکن حدود ترشیز (کاشمر) بودند - در منابع دوره ی صفوی از این گروه به عنوان ساکنان ترشیز یاد شده که در سرکوب اشرار محلی نقش مهمی داشتند- و از همین دوره بود که به دلایل نامعلومی کم کم به سوی جنوب خراسان رهسپار شدند، در آغاز و در دروه ی افشاریه به قائن و سپس در دوره ی قاجار به بیرجند کوچ کردند و قوم و قبیله ی خود را نیز به منطقه آوردند. میان خزیمه ها با اعراب عربخانه که از تیره های خزاعی و نخعی و امثال آن بودند باید تفاوت گذاشت.

قلعه بیرجند قدیمی ترین بنای تاریخی برفراز بلند ترین نقطه غربی بیرجند با وسعتی بالغ بر ۳۰۰۰ مترمربع.
ساخته شده از خشت و گل و چینه در زمان صفویه.
به وسیله نقب های زیر زمینی به ارگ بهارستان و ارگ کلاه فرنگی و قنات قصبه مرتبط بوده.
دارای ۷ برج که ۶ برج ان باقی مانده و در دوره قاجار بازسازی شده است.
مرمت این بنا در سال ۱۳۷۸ انجام شد.

محمد حسن معاضدى

     در سال 1309 در بيرجند متولد شده، تحصيلات ابتدائى، به متوسطه و دانشسراى مقدماتى را در بيرجند گذرانده است . از مهر ماه 1330 به سمت معلم در آموزش و پرورش بيرجند استخدام شده. در سال 1340 براى ادامه تحصيل در رشته كارشناسى آموزش و پرورش ابتدائى به تهران عزيمت نمود. معاضدى در سال 1335 به آموزش و پرورش مشهد منتقل و درسال 1362 به افتخار بازنشستگى نائل آمد. وى با عشق و علاقه ه‏اى كه به زادگاه خود دارد پيوسته تلاش مى‏كند تا لغات و اصطلاحات بيرجندى راكه بازمانده زبان درى است با سرودن اشعارى به لهجه محلى در قالب غزل ، قصيده ، مثنوى و دو بيتى زنده نگه دارد . معاضدى صرف نظر از انجام وظائف آموزشى در بخش خصوصى ، به تدوين فرهنگ يا لغتنامه‏اى از لغات محلى بيرجند به زبان شعر پيرامون آداب و رسوم و سنت هاى كهن كه مورد علاقه عموم مردم بيرجند است، همت گمارده كه اميد است بزودى به زيور چاپ آراسته شود.

    اشعار معاضدى همه زيبا و زنده است اما شعر كوه دهنه از زيبائى خاصى برخوردار است كه به عنوان نمونه اى از طبع روان ايشان آورده مى شود

كوه دهنه

 پَرِنَه دل مُوكَشى تا به‏رَوُم ور دهنه

خود رفيقون خو كنم رابطه خور حسنه

 دل مو بر مردم سخلوكش كوه تنگ شده بود

بر گلن لاله و بر بلبل شيرين سخنه

 بر در ختن بنه بر شر شر اُبِر لاخو

بر پُدينان بَرجُو بر گل نازك بدنه

 بِر رَمه برّه و بزغاله و بر بوى بهار

بر حسينا كه ميون كوه و كمرنى مزنه

 دم ده بُرِّ زن بچه ى هنشسته بدن

سيل مكردندكه چو جور خاله بگم تُو مِتَنه

 فاطمه خود رقيه زِركُل اُ جُومه مِشُست

گله داشت از پِسَرُن شهرى ولات چَپْنه

 مَرِضا بِرخُو مِخُوند گوشه پاتو چَوُشى

 وَ مِدوخت گيوه وَكَنده به سوزن تمنه

 از برلاخ حسينا بدر آمد مُر،ديد

گفت كه اِمرو چه عجب روز بزده از دهنه

 چه سلام، چه عليك، توكُجَه اِينجه كُجه

اِشپِشُن مابِنيِهَ تور بِكَنه مثل كنه

 وَى مِگُم بر تو پيو سى شده بُد دل مو بُر آر

از تو مَيُم كه حكايت كنى اُوسُنَه سَنَه

 گفت وَر چَش خُو ور صوفه بيا گفتم چش

هُنْشستم بَرِ هَم گوشه اَيوُ دو تنه

 گفت از عشق جگر سوز وگل افروز قُلى

از برات قَيچَكى و زينب پا چين چَكَنه

 از رجب يك لاقبا، از صفرو بچّه گدا

از غُلُم شل كه مِرَه شلغم و زَردك مِكَنه

 مادرى مجمه پرخاشك برمابدر آرد

گفت، بنگر كه چه نَاده پيش ماه مَمَه فَنه

 جوز وبَادُم و كنو، خسته وعناب و سُفوف

مغزدك و نخود وتخم كدو، پسته بنه

 واى كه اسباب خجالت شده نَادَارِى‏ما

بِرهَمو هِشكه وَرى دُو مَن كوه پا نِمَنِه

 گفتم اى لطف وصفا قابل صد چَندُ و نه

گِدَه از خوب و خراب خود مو بُرار مِزّه چنه

 روز دكوه شد وَ خَزُم بِر خو بِرُم گفت نَخَى

جون ما وَسْتَه كه شُم بِر تو نَسق دَاده ننه

 گفتم اِمرو گِدَه زحمت نِمِدُم بيشتر ازى

گفت سهله به خدا مشكنه دل پيرزنه

 اير ببوسيدم ورراه زدم تنگ غروب

نِمِدُنى كه هَنو دل مو بِرى پر مزنه

 غم آوارگى‏ما خو معاضد سهله

                                        از خدا مام كه نشو كودهنه بى سكنه

سید غلامرضا سعیدی (۱۲۷۴ - ۱۳۶۷، در روستای نوزاد از توابع شهرستان درمیان در استان خراسان جنوبی زاده شد.این نویسنده و مترجم دینی معاصر ایران، پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در زادگاه خویش، در نخستین دوره پذیرش دانش آموز مدرسه شوکتیهبیرجند شرکت جست و تحصیلاتش را در زمینه علوم قدیم و جدید و نیز زبان فرانسه به پایان رساند.

وی همچنین مدتی برای ادامه تحصیل به هندوستان سفر نمود. سعیدی پس از اتمام تحصیلات، مدت ۲ یا ۳ سال در بانک خدمت نمود. سپس به تدریس در مدرسه شوکتیه پرداخت. از جمله فعالیت‌های دیگر وی، همکاری با مطبوعات و نگارش مقالات متعدد بود.

سیدغلامرضا سعیدی سرانجام در ۲۲ آذر ماه ۱۳۶۷ در بیرجند درگذشت. دکتر علامه سید جعفر شهیدی که از مورخان و ادبای مشهور و جزو مفاخر بزرگ ادبی معاصر به شمار می‌رود، داماد استاد سعیدی بود و در برخی موارد همکاری نزدیک این دو بر غنای بیشتر مقالات و پژوهشهای انجام شده می افزود.

 زندگینامه:

سید غلامرضا سعیدی در سال ۱۲۷۴ هجری شمسی در روستای نوزاد از توابع شهرستان درمیان واقع در استان خراسان جنوبی، به دنیا آمد. وی در سنین ۱۸ تا ۱۹ سالگی به بیرجند مهاجرت نمود و در مدرسه شوکتیه که تازه تاسیس شده بود به تحصیل اشتغال می ورزد.

سید غلامرضا سعیدی حدود هفت سال در این مدرسه به تحصیل پرداخت و زبان عربی و فرانسه را به خوبی فراگرفت و زبان انگلیسی را در خارج از مدرسه آموخت مطالعات متنوع استاد و آشنائی به زبان‌های خارجی افق فکر او را عمیق ساخت و به تحقیق و مطالعه در زمینه‌های مختلف پرداخت. سعیدی برای ادامه تحقیقات به هندوستان رهسپار می‌شود و در دانشگاه علبگره ضمن برخورد با افکار و اندیشه‌های متفکرین اسلامی و آشنائی با شخصیت هایی همچون علامه دکتر محمد اقبال لاهوری آشنا می‌شود.

والدین و انساب:

پدر وی سید محمد، از سادات حسینی نسب که منتسب به سادات میرآفتاب است و مادر ایشان بی بی رقیه و از سادات حسینی می‌باشند.

خاطرات و وقایع تحصیل:

یکی از خاطراتی که سعیدی از دوران کودکی خود بیان می‌کند، چنین است: "در سن ۵ یا ۶ سالگی، اینجا معمولاً اعیان زاده و فقیر و همه، کسبی را که دنبال می کنند، قالی بافی است. بنده را به قالیبافی فرستادند و ۵ ، ۶ ماهی بودم تا اینکه وارد مکتبخانه ده شدم. در آن تاریخ، مکتب این دهکده از دختر و پسر ۶۰ ، ۷۰ شاگرد خردسال می‌پذیرفت، و من تا سن ۸ سالگی اینجا بودم . پدرم غالباً در هرات بود، او سرمایه دار کوچکی بود و بعد، از هرات آمد و ما را به بیرجند برد"

فعالیتهای آموزشی:

سیدغلامرضا سعیدی پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در زادگاه خویش، در نخستین دوره پذیرش دانش آموز مدرسه شوکتیهبیرجند شرکت جست و تحصیلاتش را در زمینه علوم قدیم و جدید و نیز زبان فرانسه به پایان رساند. وی همچنین مدتی برای ادامه تحصیل به هندوستان سفر نمود.

سایر فعالیتها و برنامه‌های روزمره:

سعیدی پس از اتمام تحصیلات، مدت ۲ یا ۳ سال در بانک خدمت نمود. سپس به تدریس در مدرسه شوکتیه پرداخت. از جمله فعالیت‌های دیگر وی، همکاری با مطبوعات و نگارش مقالات متعدد بود.وی همچنین سفرهایی از جمله به هندوستان، عراق، پاکستان، سوریه، لبنان و حجاز داشته و در مجامع علمی و اسلامی شرکت نمود.

در سال ۱۳۲۳ به عراق مسافرت و با آیه الله شیخ محمد حسین کاشف الغطا آشنا و از محضر وی کسب فیض نمود. همچنین در سفر پاکستان با سید ابوالعلی مودودی آشنا و کسب دانش کرده است.

سعیدی در سال ۱۳۲۷ به انگلستان مسافرت و در کنگره اسلامی مسلمانان شرکت می نماید. وی از اولین نظریه پردازانی بود که پیشنهاد کرد شهر مکه و مدینه باید به صورت بین‌المللی اداره شود. وی تعدادی از آثار اقبال لاهوری را ترجمه کرد و در بسیاری از افکار خود تحت تأثیر وی قرار گرفته است و وی را یکی از اقبال شناسان ایرانی می‌دانند. سعیدی همچنین با کسروی در مجله پیمان همکاری داشت که پس از ۲ سال و تغییر عقاید کسروی، همکاریش را با وی قطع نمود.وی شاگردان زیادی را تربیت نموده است که می‌توان از دکتر علی شریعتی و دکتر مصطفی چمران نام برد.

آثار:

سعیدی دستی به قلم داشته و مقالاتی نیز نگاشته است که بیشتر در زمینه علوم و معارف اسلامی است:

• اسلام وطب جدید

• کمونیزم و اخلاق

• خطر جهود برای ایران و اسلام

• برنامه انقلاب ایران (۱۳۵۷)

• اسلام و جاهلیت

• جنگ و صلح در اسلام

• رسول اکرم در میدان جنگ

• پاکستان

• مسئله کشمیر

• متجاوز کیست؟

• قائد اعظم محمد علی جناح

• عذر و تقصیر به پیشگاه محمد و قرآن

• مبادی اسلام و فلسفه احکام

• زندگی حضرت محمد(ص)

• اقبال شناسی

• فلسفه و تربیت

• عایشه همسر پیغمبر (ص)

• منشور جهانی اسلام

• ماجرای سقیفه

• داستان هائی از زندگی پیامبر (ص)

• فرد و اجتماع

• جلوه حق در اندونزی

• عمار یاسر

• اول اخلاق ما، بعد تمدن آن ها

• پیمان جوانمردان

• وظیفه روشنفکران و دگرگونی ایدئولوژی ها

• فریاد فلسطین

• منشور نهضت اسلامی

• جمال عبدالناصر

• فلسفه اقبال

• الجزایر پیروز

• غذای فکر برای مسیحیان

• بزرگترین مرد تاریخ

• پیشرفت سریع اسلام

• نگیزیسیون یا محکمه تفتیش عقاید

• ناسیونالیسم و انترناسیونالیسم

• مبانی اخلاقی برای جنبش اسلامی

• اسلام و غرب

• توطئه خاور شناسان

• اسلام به زبان ساده

• مصاحبه

• شالوده علوم جدید در اسلام

• جاذبه اسلام

• سید جمال الدین مفخر شرق

• بحران فعلی جهان

• سکولاریزم

• اندیشه اقبال لاهوری

• روح فرهنگ اسلام

و مقالات متعدد دیگر که در نشریات گوناگون به چاپ رسیده است که بالغ بر 90 جلد می‌باشد.

سالشمار زندگي استاد سيد غلامرضا سعيدي:

1274- تولد در روستاي نوزاد از توابع بيرجند.

1279- شروع به کار در کارگاه قالي بافي در سن 5 سالگي.

1280- شروع به تحصيلات اوليه در مکتبخانه روستا.

1292- مهاجرت به بيرجند.
- شروع به تحصيل در مدرسه شوکتيه در زمينه علوم قديم و جديد.
- شروع به آموزش زبان فرانسه از ابتداي تحصيل در مدرسه شوکتيه.
- شروع به آموزش زبان عربي همزمان با آموزش زبان فرانسه.

1294- شروع به آموزش زبان انگليسي در خارج از مدرسه توامان با دروس مدرسه.

1299- فارغ التحصيلي از مدرسه شوکتيه.

1300- استخدام در بانک و ادامه همکاري تا سال 1302.

1302- عزيمت به هندوستان براي ادامه تحصيل.
- ورود به دانشگاه علبگره و آشنايي با دکتر محمد اقبال لاهوري.

1312- پيشنهاد همکاري و انتشار نشريه مستقل به احمد کسروي در پي خواندن مقالات وي با مضامين ضد اروپايي گري.

1313- انتشار مجله پيمان از سوي کسروي و اعلام علاقمندي به همکاري با وي.

1315- مشاهده انحرافات در مجله پيمان و ديدگاه کسروي و قطع همکاري با وي.

1320- عزيمت و سکونت دائمي در تهران.
- انتشار مجله فروغ علم با همکاري دکتر سيد جعفر شهيدي.

1322- ترجمه کتاب ( اسلام و طب جديد يا معجزات علمي قرآن )) تاليف دکتر عبدالعزيز اسماعيل پاشا.

1323- عزيمت به عراق و کسب فيض از محضر آيت الله شيخ محمد حسين کاشف الغطا.

1324- تاسيس و راه اندازي (( اتحاديه مسلمين ايران )) با همکاري بهضي از دوستان همفکر.
- انتشارمجله مسلمين بعنوان ارگان رسمي اتحاديه مسلمين ايران.

1325- اعلام پشتيباني اتحاديه مسلمين ايران از استقلال و آزادي کشمير، الجزاير و فلسطين.

1326- سفر به کشورهاي پاکستان و هند.
- نگارش و تاليف کتاب (( پاکستان )) در دهم آبانماه.

1327- سفر به انگلستان و شرکت در کنگره اسلامي مسلمانان.
- ارائه نظريه اداره شهرهاي مکه و مدينه بصورت بين المللي.

1334- ترجمه کتاب (( عذر تقصير به پيشگاه محمد و قرآن )) تاليف جان ديون پورت.

1335- ترجمه کتاب (( جنگ و صلح درقانون اسلام )) تاليف دکتر مجيد خدوري.
- تاليف کتاب فرهنگي، سياسي (( خطر جهود براي اسلام و ايران )).
- تحت تعقيب قرار گرفتن توسط نيروهاي امنيتي بخاطر تاليف کتاب((خطر جهود براي اسلام و ايران )).

1336- ترجمه کتاب (( رسول اکرم ( ص ) در ميدان جنگ )) تاليف پرفسور دکتر محمد حميدالله.
- ترجمه کتاب (( اولين قانون اساسي مکتوب در جهان )) تاليف محمد حميد الله.

1337- ترجمه کتاب (( پيشرفت سريع اسلام )) تاليف دکتر لورا واکسيا واگليري.

1338- انتخاب کتاب (( عذر تقصير به پيشگاه محمد و قرآن )) بعنوان کتاب سال.
- تاليف کتاب (( اقبال شناسي )) که به هنر و انديشه علامه دکتر محمد اقبال پرداخته.

1339- ترجمه کتاب (( زندگاني حضرت محمد <ص> )) يا (( بزرگترين مرد تاريخ جهان )) تاليف دکتر محمد حميدالله.

1340- ترجمه کتاب (( برنامه انقلاب اسلامي )) تاليف علامه شهير سيد ابوالا علي مودودي.

1342- ترجمه کتاب ( مبادي اسلام و فلسفه احکام )) تاليف سيد ابوالا علي مودودي.

1344- ترحمه کتاب (( خداشناسي، طريق نجات )) تاليف ابوالعلي مودودي.

1345- ترجمه کتاب (( داستانهايي از زندگي پيغمبر ما )) تاليف ممتاز احمد پاکستاني.
- ترجمه کتاب (( عمار ياسر پيشاهمگ اسلام و پرچمدار علي <ص> )) تاليف صدرالدين شرف الدين.
- ترجمه کتاب ( فرد و اجتماع )) تاليف محمد قطب در بهمن ماه.
- ترجمه کتاب (( گفتاري چند در مسائل رشد اقتصادي )) تاليف آندره پياتيه.

1346- ترجمه کتاب (( منشور جهاني اسلام )) تاليف دکتر محمد رفيع الدين.

1347- ترجمه کتاب (( ماجراي سقيفه يا اولين توطئه در اسلام )) تاليف علامه محمد رضا مظفر.

1348- ترجمه کتاب (( نقش اسلام در برابر غرب )) تاليف مارگرت مارکوس.

1350- ترجمه کتاب (( ضجه فلسطين و حريق مسجد القصي )) تاليف محمد حسنين هيکل.
- ترجمه کتاب (( بيست و چهار ساعت آخر زندگي جمال عبدالناصر )) تاليف محمد حسنين هيکل.
- ترجمه کتاب (( اسلام سد راه جاهليت )) تاليف ابوالا علي مودودي.

1351- تاليف کتاب (( با روشنفکر مسلمان )) با هدف تبليغ فکر اسلامي، راهنمايي و ارشاد غربيها.
1352- تاليف کتاب (( کمونيسم و اخلاق )).

1353- ترجمه کتاب (( اسلام به زبان ساده )).

1354- تاليف کتاب (( مفخر شرق، سيدجمال الدين اسدآبادي )) با کوشش، مقدمه، پاورقي و توضيحات حجت السلام و المسلمين سيدهادي خسروشاهي.
- ترجمه کتاب (( تربيت از ديدگاه قرآن )) تاليف دکتر محمد فاضل جمالي.

1355- ترجمه کتاب (( داستانهايي از تاريخ اسلام )).

1377- ترجمه کتاب (( اسلام و غرب )) تاليف پرفسور دکتر احمد خورشيد.

در گذشت:

سید غلامرضا سعیدی پس از عمری تلاش در راه تبلیغ و تبیین معارف اسلامی در در ۲۲ آذر ماه ۱۳۶۷ در ۹۳ سالگی در بیرجند درگذشت  و در کنار بارگاه حضرت معصومه به خاک سپرده

شد.

پس از درگذشت استاد سعيدي، حضرت آيت الله خامنه‏ اي رئيس جمهوري وقت اسلامي ،پيامي بدين شرح منتشر فرمودند:

بسم الله الرحمن الرحيم
درگذشت نويسنده و مترجم نامدار مرحوم آقاي سيد غلام رضا سعيدي را به بازماندگان و دوستان و ارادتمندان ايشان و به جامعه علمي و فرهنگي کشور، تسليت مي‏گويم.
اين عنصر صديق و دلسوز و خدمتگزار اسلام، در طول سالهاي با برکت عمر خويش، با فحص و تحقيق و نگارش و ترجمه، آثاري پديد آورد که بي شک در نشر افکار نوين اسلامي، داراي تأثير بود و به خاطر همين آثار است که حقا بايد او را در زمره پيشروان نهضت اسلامي در ايران شمرد. او همچنين انساني وارسته و پاکدامن و متواضع و غيور و مبارز بود. به مسائل جهان اسلامي اهتمام مي‏ورزيد و در راه تشکيل نظام اسلامي تلاش فرهنگي ارزنده‏اي مي‏کرد. عمر طولاني و پر برکت و پر ماجراي او با پاکي و پاکدامني سپري شد، پاک ريست و پاک به جوار الهي پر گشود، رحمت خدا بر او و ياد او گرامي باشد.

سيد علي خامنه‏ اي
رئيس‏ جمهوري ‏اسلامي ايران

خراسان جنوبی شامل محدوده‌ای از خراسان بزرگ است که در سده‌های پیش قهستان نامیده می‌شده‌است. شهرهای مهم ایالت قهستان، تون (فردوس امروزی) و قائن بوده‌اند. مارکوپولو نیز در سفرنامه خود، از این منطقه با نام تونوکاین (تون و قاین) یاد کرده‌است
در سده‌های اخیر و به ویژه از دوران قاجار، دو شهر فردوس و قائن به دلیل حوادث طبیعی مختلف به تدریج موقعیت جمعیتی خود را از دست داده و بیرجند مرکزیت و اهمیت بیشتری یافت . تشکیل خراسان جنوبی از سال ۱۳۴۲ مطرح بوده است تا اینکه در سال ۱۳۸۳ بعد از اتمام انتخابات مجلس ، خراسان جنوبی تشکیل شد . استان خراسان جنوبی در سال ۱۳۸۳ ، استان خراسان تاسیس شد. مرکز این استان جدید ، شهر بیرجند تعیین گردید. در زمان تاسیس ، این استان شامل سه شهرستان بیرجند، نهبندان و سربیشه بود . شهرستان قاین در در سال در ۱۳۸۳ به خراسان جنوبی پیوست .
بخش سرایان ، در سال ۱۳۸۴با ارتقای بخش سرایان به شهرستان و نیز در همین سال با ارتقای بخش درمیان به مرکزیت شهر اسدیه (اسدآبادسابق) دومین شهرستان جدید استان خراسان جنوبی به وجود آمد. این شهرستان نهایتا به خراسان جنوبی ملحق شد و خراسان جنوبی روز به روز بزرگتر شد. در سال ۱۳۸۷ بخش بشرویه شهرستان فردوس هم در جواب قبول الحاق به خراسان جنوبی توانست ارتقا پیدا کند و هشتمین شهرستان استان تاسیس شد. دیهوک یکی از بخش‌های سه گانه طبس و سپس شهرستان طبس به خراسان جنوبی پیوست.
در اردیبهشت ۱۳۹۱ نهمین و دهمین شهرستان‌ها شکل یافتند. بخش زیر کوه قاین همراه با بخش زهان قاین و تبدیل دهستان شاسکوه ، این شهرستان به بخش با سه بخش به شهرستان زیر کوه ارتقا یافت و حاجی آباد زیرکوه پس از حاجی آباد هرمزگان و حاجی آباد فارس (زرین دشت) سومین حاجی آباد کشور شد . بخش خوسف بیرجند هم پس از تبدیل دهستان جلگه ماژان به بخش ، به شهرستان ارتقا یافت و با دو بخش مرکزی و و جگله ماژان به جمع شهرستان‌های کشور پیوست. نهایتا شهرستان فردوس نیز به استان خراسان جنوبی پیوست . استان خراسان جنوبی دومین استان پهناور از نظر وسعت است

متولد 1341 شهرستان بیرجند در خراسان جنوبی می باشد. او موسیقی را با ساز سنتور در سال 1360 در شهر بیرجند آغاز کرد. به دلیل علاقه ای که به موسیقی خراسان وآهنگسازی داشت سعی می کرد با سفر و استفاده از تجربیات آهنگسازان وقت ایران علوم پایه را فرا گیرد.

استفاده از مهارت استادانی همچون مرحوم رضا درمان در مشهد وپشنگ کامکار ومجید کیانی علاقه او را به سنتور ارضا ء می کرد اما او به دنبال آهنگسازی بود و همین علاقه باعث شد که در ردیف دانشجویان موسیقی دانشگاه تهران قرار بگیرد .او سعی داشت که با استفاده از کلاسها و استادان به نام تهران هر روز بیشتر بیاموزد .نزد فرهاد فخرالدینی – علیرضا مشایخی – پروفسور کریستین داوید علوم هارمونی و کنترپوان و فرم را می آموخت وآشنائی او با دکتر محمد تقی مسعودیه باعث گردید تا به پژوهش در موسیقی محلی خراسان نیز بپردازد.

شاید حضور پر رنگ ویژه گی موسیقی محلی خراسان در آثار او بازتاب پژوهش همان سالهاست.

پس از اتمام تحصیل در دانشگاه موسیقی تهران (هنرهای زیبا) برای مدت کوتاهی به شهر مشهد رفت و پایه گذار اولین آموزشگاه موسیقی آن شهر گردید.

سپس جهت ادامه تحصیل در رشته آهنگسازی به شهرکیف مرکز کشور اکراین رفت و در کنسرواتوار چایکوفسکی نزد یوگینی استانکویچ به فراگیری تجربیات مکتب روس در موسیقی پرداخت.استانکویچ از نامداران موسیقی اکراین است که آثار او نیز عموما مبتنی بر اصالت های فرهنگ زادگاهش با نگرشی آوانگارد به معماری صوتی به جا مانده از گذشته است .برای استانکویچ که از طریق آثار حقگو با موسیقی ایرانی آشنائی بیشتری پیدا کرده بود حضور این شاگرد ایرانی بسیار مغتنم می نمود و در واقع آنچه را که از دانش مکتب روس تجربه نموده بود با اشتیاق در اختیار حقگو می گذاشت و دریافته بود که شاگردش ارزش آنرا دانسته و هر نکته جدید را در آثارش به آزمون می گذارد .همانگونه که ذکر گردید محمد حقگو به موسیقی محلی ایران گرایش بسیاری دارد.

او معتقد است ، با توجه به ساختار مدال موسیقی ایران و تحقیقاتی که در گذشته تئوری موسیقی ایران شکل گرفته است می توان نظیر رخداد گروه پنج نفره در موسیقی روسیه را در ایران تجربه کرد .با اجرای پوئم سنفونیک آواز کویر در کیف به عنوان یک پایان نامه تحصیلی توانست دلایل این اعتقاد را با اجرای ارکستر رادیوی کیف به اثبات برساند بطوریکه هیئت ژوری ممتحن این اثر او را به عنوان یک پایان نامه عالی برگزیده و بسیار مورد تشویق قرار گرفت.آواز کویر را در چند سال قبل از اجرای آن در کیف نوشته بود اما با حفظ تم اصلی ، دانش و تجربه های خود را بدان افزود و آن را به اثری ماندگار تبدیل کرد.

از آثار اولیه او می توان به پوئم سنفونیک آواز کویر و سوئیت سنفونی کنکاش اشاره کرد.

کنسرتو برای دوتار(ساز محلی خراسان) و ارکستر – ترانه های روزی که نیست و دشتها و بادگیرها (برای ویدئوکلیپ با صدای عصار) - مجموعه ترانه هائی در آلبوم سرو خرامان – موسیقی متن فیلمهای زیر گنبد کبود – سودا – گره – قهوه اسپرسو – طرقه –کودک شاعر – سیاوشون-وداع یاران و قطعات کوتاهی برای گروه کر و پیانو وهمچنین موسیقی متن نمایش موزیکال گلبانگ سربلندی که در 1389 درتالار وحت به مدت 8 شب به روی صحنه رفت از آثار اوست.

در حال حاضر او مدیر ارکستر سنفونیک رودکی در تالار وحدت است که با هدف ارائه آثار سنفونیک برگرفته از موسیقی ایرانی تشکیل شده است.

نهبندان--کوههای مینیاتوری

نهبندان--تالاب نمکزار

نهبندان- آسیابادهای خوانشرف

شعر زیر از سروده های آقای محمد حسن حيدر پور میباشد که به لهجه محلی بیرجندی بیان شده است :

    شَهرِ ما شَهر نِيِه دَريا يه

پِدَروكْ باز هَواىِ سَفَر از سِرمو زَدَه       *        چه‏هَواىِ خوشِه از اِى خَبَر از سِر مو زده

سير سر تا سر عالم اگر اَز سِر مو زده    *         ميل ديدارِ شُمايوَ بَتَر از سِر مو زده

سفر آدَم رَ چُنوْ پُخْتَه و مِيزو مُكُنَه        *         چَشِ دل رُوشه به ديدار عزيزُ مُكُنَه

تاكِه وَ ياد مُدُم كار سَفَر مَعْرِكه داش      *        در قديمَمْ سَفَرو بُرخُو حساب دِگه داش

بارُ بَنديل سَفَر هرچه كه بُد هركه كه‏داش  *     سيخ، تاسوزه چه چيزُ كه كَسِ وَرنِمِداشت

مُوتورُنْ هِندِلى وفَكَسَنى كِشتى بُ        *        ازسفر هركه سلامت مِرَسِى مَشْتِى بُ

سَفَرُنْ اودَمُ وياد همه جا اِيْنجَه به خير   *       اوهزار پيشه و او دار و دوا اِينجَه به خير

مشهد و مكه واوكربُبلا اِينجه به خير      *       ياد چَاوُوشى و اوشورو نوا اِينْجَه به خير

هركه دارد هَوَس كربُبلا بسم‏الله              *        هركه دارد سر همراهى ما بسم‏الله

همه جا روز و شو وَياد توآيم پدروك       *      نُون و اَو هم مو مُگُم بى‏تو نِمايُمْ پدروك

هُنشينم خودَمُ حرف پَسنديده زَنِم          *      حَرفِكان خُبْ پسنديده زَنِم

يك دَم از فضل و كمالات رضائى گويِم    *        دَمِ از فيض كلامات رياحى گويم

از بزرگُن دِگَه هركه توَ مايى گويم           *        از قديمى تَرَكو يا كه حَلايى گويم

حَرف خُبْ از همه و هرچه و هرجا مِزَنِم   *        حرف از دينه واز امروز و فردا مِزَنِم

از قَديمو همه چى از همه جايو گويِم        *        هم از اِى دوره وهم از خود مايو گويِم

خَندَسيرُ وَعروسَو وعَزَايو گويِم              *          اَتِشُوْ، ميله بُرويو وبيايو گويم

آدمى زادِ و چِيزونِ كِهْ وَ يادمِدَه               *        به هَمُو جور غَمُوْن دل خور ورباد مِدَه

مَجلِسُوْن روضه و ازماه محرم چه مِگَى   *        از حسينيِه تَه‏ده و حُسيْنَم چه مِگَى

از دلون شاد و خوش و قانع و بى غم چه مِگَى *    اُقِدَر گفتنى از اُوْدم واِيدَم چه مِگى

پِدَروك تُر كه مِبينُم همه چى تَازه مِشوْ    *      دِلمُو از ديدن تو شاد بى‏اندازه مِشوْ

شهرما شكر خدا شهر نِيِهْ دريايِه              *      پاك و پاكيزه و پُرگوهَرو پر مَعنايِه

هرچه گوئى كه چُنُوباز از او بالاىِ             *      مركز معرفت و معدن استغنايه

از خداىِ كه چِنى يَكِه به عزت مِرَسه        *     يا كه ور عكس به سختى و مَزّلت مِرَسه

حسن، اينو همه اَوسُوْنه عمر بَشره           *        دوره عمر خودينجه به تمامى سَفَرِه

سرگذشت همگى حاصل اى رَهگُذَرِ         *        بَدِ ياخُب ثَمر دارِ ويابى ثَمَرِ

زندگى اِيَنه چه درويشُ قَلَندر بَشِى          *       ياكه در رُتبه چه دَارا چه سِكَنْدَر بَشِى

« محمد حسن حيدر پور »

خرداد ماه 1378

«اسماعیلیان در فاصله قرن پنجم تا هفتم هجری كه مقارن با عصر مغول است در این منطقه حضور داشتند. وجود قلعه ها و استحكامات باقیمانده (مانند قلعه رستم و حوض غلام كش) و همچنین تعداد قلیلی از طرفداران آنان در برخی روستاهای بیرجند نشانی از وجود آنهاست. موقعیت كوهستانی منطقه و دوری از مركز باعث انتخاب این منطقه به عنوان دومین پایگاه مهم بعد از الموت برای اسماعیلیان شد. قلمرو اسماعیلیان محدوده وسیعی از قهستان را كه از ترشیز (كاشمر) تا نیه (نهبندان) امتداد داشته در بر گرفته است.
از اسماعیلیان در مناطق كوهستانی و سوق‌الجیشی قهستان به ویژه بیرجند قلاع و استحكامات باقی مانده است. پس از آنكه طومار اسماعیلیان به دست هلاكوخان مغول بر چیده شد، بیرجند كه از نظر كوهسانی بودن و آب و هوا از سایر نقاط بهتر و امن‌تر بود محل سكونت خوبی برای مهاجرین و بازماندان شد (بیرجند نگین كویر. محمدرضا بهنیاف ص 135
در كتاب نامه هایی از قهستان كه توسط آقای هیل از كاركنان بانك شاهنشاهی انگلیسی در بیرجند نگاشته شده به وجود اسماعیلیان اشاره گردیده: « در مراجعت به بیرجند توقفی در سده ( آرین شهر ) داشتیم، ده بزرگ و آبادی است. در جلگه ای نسبتاً حاصلخیز و مركز فرقه اسماعیلیه یا پیروان آقا خان هندوستان (مراد آقاخان محلاتی معروف است .). (نامه های از قهستان، نوشته اف هیل ترجمه دكتر محمد حسن گنجی ناشر مركز خراسان شناسی، سال 1378).
در حال حاضر نیز در برخی از روستاهای شمال و شمال شرقی، بیرجند تعدادی از پیروان اسماعیلیه زندگی می‌كنند.‬

یادت را با عطر وجودت در خاطرمان زنده نگه خواهیم داشت

مرگ بخشی از زندگی است، شتری که در هر خانه­ای خواهد نشست دیر و زود دارد اما سوخت و سوز ندارد پس بیائید برای خودمان دعا کنیم که به گونه­ای زندگی نمائیم که تا هستیم قدر یکدیگر را دانسته و پس از آغاز سفر آخرت نیز ، طلب آمرزش بندگان نیک خدا را بدرقه راهمان داشته باشیم مگر مرگ در باور ما سرآغاز زندگی و جشن تولد زندگی جاودانه نیست؟ می­گویند در مالزی یکی از زیباترین و هیجان انگیزترین مکان­ها برای بازدید جهانگردان وادی خاموشان و سرای ابدی انسان­هاست راستی چرا این قدر آرامگا­ه­های ما معمولی و عادی است؟ چرا تا زنده هستیم دست کم یک درخت در سرای ابدیمان نمی­کاریم؟ چرا؟ شاید به این خاطر که هنوز به مرگ فکر نمی­کنیمبه واقعیتی که از یک چشم  به هم زدن به ما نزدیک تر است و اگر انسان درستکاری باشیم از عسل شیرین­تر    اکنون بهترین و تنهاترین کار این است که با دیدن این برگ برای همه بزرگتر­ها و چشم انتظارانی که دستشان از دنیا کوتاه است فاتحه­ای بخوانیم برای آمرزش اینان و آرامش خودمان          به نام خداوند بخشنده مهربان    خداوند رحمان و رحیم      بسم ا

 اما بازماندگان بدانند تا شقایق هست زندگی باید کرد.

یادت را با عطر وجودت در خاطرمان زنده نگه خواهیم داشت

مرگ بخشی از زندگی است، شتری که در هر خانه­ای خواهد نشست دیر و زود دارد اما سوخت و سوز ندارد پس بیائید برای خودمان دعا کنیم که به گونه­ای زندگی نمائیم که تا هستیم قدر یکدیگر را دانسته و پس از آغاز سفر آخرت نیز ، طلب آمرزش بندگان نیک خدا را بدرقه راهمان داشته باشیم مگر مرگ در باور ما سرآغاز زندگی و جشن تولد زندگی جاودانه نیست؟ می­گویند در مالزی یکی از زیباترین و هیجان انگیزترین مکان­ها برای بازدید جهانگردان وادی خاموشان و سرای ابدی انسان­هاست راستی چرا این قدر آرامگا­ه­های ما معمولی و عادی است؟ چرا تا زنده هستیم دست کم یک درخت در سرای ابدیمان نمی­کاریم؟ چرا؟ شاید به این خاطر که هنوز به مرگ فکر نمی­کنیمبه واقعیتی که از یک چشم  به هم زدن به ما نزدیک تر است و اگر انسان درستکاری باشیم از عسل شیرین­تر    اکنون بهترین و تنهاترین کار این است که با دیدن این برگ برای همه بزرگتر­ها و چشم انتظارانی که دستشان از دنیا کوتاه است فاتحه­ای بخوانیم برای آمرزش اینان و آرامش خودمان          به نام خداوند بخشنده مهربان    خداوند رحمان و رحیم      بسم ا

 اما بازماندگان بدانند تا شقایق هست زندگی باید کرد.

لحظه تولد فرزند یکی از شادترین ایام زندگی هر فرد است که خاطره شیرین و دوست داشتنی آن برای همیشه بر آلبوم قلب و جان پدر و مادر نقش می­بندد ما نیز شکفتن عزیزانی را که در اخرین ماه از فصل هزار رنگ و زیبای پائیز، ماه آذر به دنیا آمده­اند را با دنیائی از احترام و سبد سبد شاخه گل مریم به شما که محبوب و عزیز هستی تبریک می­گوییم و از خداوند بزرگ می­خواهیم که هر جا هستید سعادتمند و کامیاب باشید .